Tự phá thai bằng thuốc

Nguy cơ sót rau, thai lưu…

Tại Trung tâm tư vấn Sức khỏe sinh sản và Kế hoạch hóa gia đình, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, chúng tôi gặp Nguyễn Thị G. (SN 1991), trong bản hồ sơ bệnh án của em ghi đang là sinh viên của trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội.

Theo G., do một vài lần "vượt rào" chưa có kinh nghiệm phòng tránh nên em có thai được 5 tuần. G. tự hào: “Em có một người yêu tốt, khi em có bầu, cả hai cùng tham khảo trên mạng và biết có cách phá thai bằng thuốc khá kín đáo, dễ dàng nên quyết định chọn phương pháp này”.

Sau khi bàn bạc với người yêu, hai “vợ chồng” nhờ một người chị quen biết với nhà thuốc bên nội thành Hà Nội mua hộ với giá 485 nghìn đồng, trong đó có hướng dẫn cách sử dụng như thế nào.

G. kể: Em uống thuốc và làm theo hướng dẫn cẩn thận. Khoảng hai ngày sau, em thấy bắt đầu đau bụng và có hiện tượng ra máu. Cả em và bạn trai căng thẳng theo dõi. Đến nay đã hơn 20 ngày mà em vẫn bị ra máu. Người bán thuốc giới thiệu em sang bệnh viện phụ sản để khám lại cho chắc ăn.

Sau khi thăm khám, bác sĩ cho biết em bị nhiễm khuẩn huyết và vùng kín. Ngoài ra em sẽ phải chịu một lần lên bàn để làm thủ thuật vì sót màng rau. Đó là một biến chứng thường gặp nhất khi phá thai.

Bác sĩ CKII Nguyễn Thị Hồng Minh (Giám đốc Trung tâm tư vấn Sức khỏe Sinh sản và Kế hoạch hóa gia đình – Bệnh viện Phụ sản Trung ương) cho biết, trung tâm thường xuyên tiếp nhận những bệnh nhân như G. Nhiều phụ nữ tự mua thuốc phá thai về uống, sau đó lại tìm đến bác sĩ xử lý hậu quả.

Cách đây không lâu, bệnh nhân tên Loan ở Từ Liêm, Hà Nội cũng tự mua thuốc về uống để phá thai. Sau hai ngày, bệnh nhân bị ra huyết nhiều, dẫn đến người mệt mỏi, ngất lịm. Gia đình đã đưa bệnh nhân vào bệnh viện cấp cứu. Sau khi siêu âm lại bác sĩ phát hiện Loan mang thai ngoài tử cung nên việc dùng thuốc phá thai vô cùng nguy hiểm.

Vì mang thai ngoài tử cung bắt buộc phải mổ, một số bệnh viện lớn có thể dùng thuốc hỗ trợ. Việc dùng thuốc phá thai khi mang thai ngoài dạ con sẽ làm cho bào thai bị vỡ, dẫn đến băng huyết và tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Trường hợp bệnh nhân tên Hoa (Ninh Bình) mua thuốc về nhờ bác sĩ phá thai, sau đó bị chảy máu tới cả tháng, cuối cùng gia đình đưa Hoa vào viện. Bác sĩ thăm khám thì phát hiện thai bị lưu trong tử cung, phải làm thủ thuật lại.

Tự giải quyết bằng thuốc là đang “tự xử” chính mình

Theo bác sĩ Minh, một trong những biến chứng thường gặp nhất như bỏ sót chửa ngoài tử cung, bỏ sót nhiểm khuẩn vùng sinh sản, không được tư vấn kỹ có thể gây băng huyết. Có những bệnh nhân sau khi tự mua thuốc uống rồi lại vào viện xin hút lại vì thai chưa sảy hẳn, ra máu lâu ngày, viêm nhiễm niêm mạc tử cung…

Có những trường hợp thai phụ được siêu âm trước khi dùng thuốc nhưng không chẩn đoán chính xác thai nằm ngoài hay trong tử cung, mặc dù tử cung có túi ối nhưng là túi ối giả. Nếu thai phụ không biết vẫn ngang nhiên dùng thuốc có thể dẫn đến chết người.

Việc phá thai bằng thuốc có nhiều ưu điểm hơn phá thai bằng thủ thuật tránh được những tai biến rách hay nhiễm trùng tử cung... do việc phải đưa dụng cụ vào buồng tử cung, nhưng không phải ai cũng phá được bằng thuốc.

Trước khi phá thai bằng thuốc, thai phụ cần được thăm khám rõ ràng, chuẩn đoán tuổi thai (quy định đến hết 7 tuần tuổi), phải được các bác sĩ sản phụ khoa chẩn đoán chính xác, không viêm nhiễm… Trường hợp nữ hộ sinh cũng chỉ được tư vấn cho người đến phá thai, không được trực tiếp cho dùng thuốc.

Bác sĩ Minh cho biết thêm, theo quy định, thuốc phá thai không được bán tự do trên thị trường nhưng hiện nay thuốc phá thai còn trôi nổi. Phụ nữ sau khi “lỡ” và chỉ cần ra hiệu thuốc mua vì họ tin tưởng nhân viên bán thuốc. Sự tin tưởng đó sẽ nhiều phụ nữ phải trả giá vì tự ý mua về dùng. Theo quy định của Bộ Y tế, phá thai bằng thuốc chỉ được áp dụng cho các bệnh viện công thuộc tuyến huyện trở lên và một số phòng khám thuộc Hội Kế hoạch hóa gia đình Việt Nam.

Theo quy định phòng khám tư không đủ điều kiện để phá thai bằng thuốc. Ảnh minh họa

Tất cả những biến chứng sót thai ngoài tử cung, nhiễm khuẩn, băng huyết đều có thể dẫn đến chết người nếu người dùng thuốc cứ coi thường nó.

Năm 2009, tổng số ca phá thai (3 tháng đầu) tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương là 4.665 trường hợp nhưng trong đó chỉ có 227 ca được dùng phương pháp phá thai bằng thuốc. Bác sĩ Minh lý giải, vì phương pháp này còn những hạn chế như thời gian phá thai dài hơn, ra máu sau sảy thai cũng lâu. Người phá thai bằng thuốc bắt buộc phải ở gần bệnh viện và khỏe mạnh. Ngoài ra, phá thai bằng thuốc phải đi khám lại nhiều lần đến bệnh viện hơn nên chị em phụ nữ chưa mặn mà.

Bác sĩ Minh hi vọng, sau khi Bộ Y tế mở rộng tuổi thai được phá bằng thuốc đến hết 9 tuần thì số ca phá thai bằng thuốc tăng lên khoảng 15 - 20% tổng số ca phá thai hàng năm.

Theo Tiến sĩ Lê Hoài Chương (Trưởng Phòng Kế hoạch - Tổng hợp, Bệnh viên Phụ sản Trung ương), phá thai bằng thuốc, còn gọi là phương pháp phá thai nội khoa thực chất là dùng thuốc để làm sảy thai, chấm dứt thai nghén ngoài ý muốn. Thuốc được dùng là: mifepriston và misoprostol. Mới đây, Bộ Y tế đưa ra quy định mới là tuyến trung ương có thể phá thai bằng thuốc cho tuổi thai 63 ngày, tuyến tỉnh hết 56 ngày, tuyến huyện là 50 ngày. Phác đồ phá thai bằng thuốc gồm 3 bước: - Làm bong thai: Bệnh nhân uống mifepristone 200 mg ngay tại phòng khám để làm tróc túi thai ra khỏi niêm mạc tử cung rồi về nhà tự theo dõi theo hướng dẫn của thày thuốc. - Tống thai ra ngoài: Sau 48 giờ, bệnh nhân trở lại bệnh viện uống tiếp misoprostol 400 mg (để đẩy thai ra) và lưu lại phòng khám trong 3 giờ để theo dõi mạch, huyết áp (cứ nửa giờ một lần). Nơi theo dõi này phải có đủ các trang bị cấp cứu về tim mạch, đồng thời phải có điều kiện để vận chuyển bệnh nhân lên tuyến cao hơn. - Kiểm tra hiệu quả: Sau 14 ngày, bệnh nhân đến khám lại. Nếu siêu âm vẫn thấy thai phát triển và tim thai vẫn đập thì bắt buộc phải phá bằng phương pháp nạo hút.